GÜNEŞ GÖZLÜĞÜ TARTIŞMASINDA
GÖZDEN KAÇAN GERÇEK

Avrupa Birliği tıbbi cihaz saymıyor, dünya serbestçe satıyor. Peki Türkiye neden hâlâ satış noktasını tartışıyor?

Yaz aylarının gelmesiyle birlikte milyonlarca insan güneş gözlüğü satın alıyor. Ancak optik sektöründe yıllardır süren bir tartışma da yeniden gündeme taşınıyor:
Güneş gözlükleri yalnızca optisyenlik müesseselerinde mi satılmalı?

Bu soru özellikle seçim dönemlerinde sık sık gündeme geliyor. Bazı meslek örgütleri ve aday gruplar güneş gözlüklerinin yalnızca optik müesseselerde satılmasını savunurken, karşı görüşte olanlar bunun hem uluslararası uygulamalarla hem de modern regülasyon anlayışıyla örtüşmediğini dile getiriyor.

Aslında tartışmanın merkezinde çok daha temel bir soru bulunuyor:

Avrupa Birliği'nin Cevabı Çok Net

2021 yılında yürürlüğe giren Avrupa Birliği Tıbbi Cihaz Regülasyonu (MDR 2017/745), sağlık ürünlerine ilişkin dünyanın en kapsamlı mevzuatlarından biri olarak kabul ediliyor.

Dikkat çekici olan ise şu:

MDR düzenlemesi tıbbi cihaz kapsamını genişletmiş, kozmetik amaçlı kullanılan bazı kontakt lensleri ve çeşitli estetik uygulama ürünlerini bile kapsam içine almış olmasına rağmen güneş gözlüklerini tıbbi cihaz kategorisine dahil etmemiştir.

Başka bir ifadeyle Avrupa Birliği sağlık otoriteleri, güneş gözlüklerini reçeteli optik ürünlerle aynı kategoride değerlendirmemektedir.

Dünyada Güneş Gözlüğü Nerelerde Satılıyor?

ABD, Kanada, Almanya, Fransa, İngiltere, Avustralya ve Japonya gibi gelişmiş ekonomilerde güneş gözlükleri yalnızca optik mağazalarda satılmıyor.

• Optik mağazalar
• Spor mağazaları
• Büyük perakende zincirleri
• Havaalanları
• Turistik satış noktaları
• E-ticaret platformları
• Eczaneler

Bu ülkelerde devletlerin önceliği satış kanalını sınırlandırmak değil; ürünün güvenli, standartlara uygun ve izlenebilir olmasını sağlamaktır.

Bilim Ne Diyor?

Güneş gözlüğünün temel görevi ışığı azaltmak değil, ultraviyole radyasyonu filtrelemektir.

Bilimsel çalışmalar UV ışınlarına uzun süre maruz kalmanın;

• Katarakt,
• Fotokeratit,
• Pterjiyum,
• Retinal hasar,
• Makula dejenerasyonu

gibi ciddi göz problemleriyle ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır.

Asıl Tehlike: Kaçak ve Sahte Ürünler

Türkiye'de son yıllarda yapılan operasyonlarda on binlerce sahte ve kaçak güneş gözlüğüne el konuldu.

Ele geçirilen ürünlerin önemli bölümünde;

• Gerçek UV filtresi bulunmuyor,
• Sahte CE işaretleri kullanılıyor,
• Optik kalite standartları karşılanmıyor,
• Merceklerde ciddi görüntü bozuklukları bulunuyor.

Uzmanlara göre halk sağlığı açısından asıl tehdit de burada ortaya çıkıyor.

Çünkü standart dışı bir ürünün optik mağazada, pazarda veya internet ortamında satılması gerçeği değiştirmiyor:
Ürün güvenli değilse risk devam ediyor.

Optisyenliğin Geleceği Yasakta mı, Uzmanlıkta mı?

Bugün tüketici birkaç saniye içinde yüzlerce güneş gözlüğü modeline ulaşabiliyor. Bu nedenle optisyenlik mesleğinin geleceği satış kanallarını daraltmakta değil; tüketiciye bilgi, danışmanlık ve güven sunmakta yatıyor.

Yüz anatomisine uygun seçim, polarizasyon teknolojileri, UV koruma düzeyleri, sürüş ve spor kullanımına uygun lens özellikleri gibi konularda sunulan uzmanlık, mesleğin gerçek katma değerini oluşturuyor.